Blog

03 aug
0

Toespraak Abdurehim Gheni tijdens demonstratie tegen stedenband Arnhem met Chinese stad WuHan

Toespraak Abdurehim Gheni tijdens demonstratie tegen stedenband Arnhem met Chinese stad WuHan

Abdurehim Gheni Uyghur

21-07-2021

Mijn naam is Abdurehim Gheni en ik ben een Oeigoer. Ik ben gevlucht naar  Nederland uit Oost Turkestan dat  bezet wordt door China sinds  1949. Ik woon met mijn vrouw en drie kinderen is Soest. Wij hebben allemaal Nederlandse nationaliteit. Ik werk in een Microbiologie laboratorium in Utrecht.

De hele wereld weet wat er gebeurt in mijn thuisland in Oost-Turkestan. 

Meer dan 3 miljoen Oeigoeren in de concentratie kampen. De taal, cultuur, geschiedenis en religie van de Oeigoeren worden vernietigd. De kinderen worden gescheiden van hun ouders en ze verliezen hun eigen taal, cultuur en religie en worden gedwongen  om een nieuwe Chinese generatie te maken. 

Oeigoerese vrouwen worden niet alleen gedwongen met Han Chinezen te trouwen maar ze worden ook verkracht, gesteriliseerd, en moeten abortus ondergaan, enzvoort…

Oeigoeren worden niet alleen tot slavernij gedwongen in fabrieken in Oost-Turkistan, maar ze worden ook  duizenden kilometers verderop gedeporteerd om gedwongen in Chinese provincies te werken in de fabiriken als slaven. De interne organen van de Oeigoeren worden met geweld weggenomen en verkocht. 

Dit zijn foto’s van 19 vermiste familieleden van mij.  19 van mijn vermiste familieleden zijn het levende bewijs van de genocide in China tegen Oeigoeren!

Vanaf  23 Mei 2017 heb ik geen contact kunnen krijgen  met mijn vermiste 19 familieleden die in Oost-Turkestan wonen. Ik weet niet of ze nog in leven zijn of in een concentratiekamp of gevangenis zitten. 

Ik heb via verchillende manieren geprobeerd met hen contact op te nemen, maar dat lukt me niet. Dus heb ik  in mijn eentje in de weekenden geprotesteerd op de Dam in Amsterdam vanaf 23 juni 2018 om bekendheid te geven aan de benarde situatie van de Oeigoeren inclusief mijn familie.
Ik heb ook vreedzaam gedemonstreerd voor het gebouw van de Nederlandse regering en het Chinese consulaat in Den Haag.
Ook heb ik geprotesteerd in Parijs voor de Eiffeltoren, en voor het gebouw van de Verenigde Naties in Genève. Desondanks kreeg ik geen antwoorden over mijn vermiste familieleden.

Ik heb brieven gestuurd naar de koning, naar de minister president van Nederland en naar de minister van Buitenlandse Zaken met de vraag om mij bij te staan om informatie te krijgen over mijn vermiste familieleden via de diplomatieke kanalen.
Namens mij namen ze contact op met de Chinese ambassade in Nederland, maar de Chinese ambassade heeft geen informatie gegeven aan Buitenlandse Zaken. 

14 Augustus 2020 protesteerde ik voor de Chinese ambassade in Den Haag om te eisen dat zij mij de informatie gaven over de situatie van mijn familieleden. Toen ik mij op het terrein van de ambassade begaf om een antwoord te krijgen, werd ik gearresteerd door de Nederlandse politie en na  twee uur weer vrijgelaten met een boete van 1000 euro.

abdurehim gheni arrested

24 september 2020 kreeg ik een brief van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Zij stuurden mij een brief door van de Chinese ambassade die mij informeerden dat vijf van mijn familieleden afzonderlijk waren veroordeeld tot gevangenisstraf van 3 tot 16,5 jaar met verschillende aanklachten. De andere familieleden waren vrij. 

Ik vertrouw niet het antwoord van de Chinese regering dat mijn overige 14 familieleden in vrijheid leven. Als zij  inderdaad vrij zijn, waarom kan ik hen dan niet telefonisch spreken? 

Dat betekent dat  mijn familieleden werden vermoord door de Chinese regering. 

Mijn verhaal is een voorbeeld van wat miljoenen Oeigoeren meemaken.

Wat kunnen jullie doen?

De wereld herdenkt elk jaar genocide, maar ze onderneemt geen maatregelen om de Oeigoerse genocide die op dit moment plaatsvindt te stoppen. Dus ik hoop dat de wereld zal samenwerken om sancties op te leggen aan de Chinese regering zodat de Oeigoerse genocide gestopt wordt.

Steun de Oeigoeren. Onderneem actie, stop de Oeigoerse genocide voordat het te laat is.

Boycot Chinese Producten, zij kunnen gemaakt zijn door Oeigoerse dwangarbeiders. 

Namens alle Oeigoeren dank ik jullie voor het organiseren van deze actiedag tegen de stedenband tussen Arnhem en Wuhan vanwege  het genocideplegende China. Hartelijk bedankt voor jullie aandacht.

 

 

02 aug
0

Demonstratie tegen stedenband Enschede met Chinese stad Dalian

Demonstratie tegen stedenband Enschede met Chinese stad Dalian

Op 30 mei 2021 word er een demonstratie gehouden bij de Villa in Enschede. Ik was er aanwezig met mijn alle demonstratie materialen. Her  doel was om aandacht te vragen voor de situatie van Oeigoeren en tegengeluid laten horen aan de gemeenteraadsleden om de vriendschapsband tussen Enschede en de Chinese stad Dalian te verbreken wegens Chinese genocide tegen de Oeigoeren. Er waren veel mensen op de been, het was prachtig om te zien dat er veel mensenrechtenverdedigers zijn die voor Oeigoeren opkomen.

Het is niet gelukt. De raad heeft niet gestemd om de stedenband te verbreken.

Wij Oeigoeren zijn erg teleurgesteld.

 

https://www.rtvoost.nl/nieuws/1799979/Demonstratie-tegen-samenwerkingsverband-van-Enschede-met-Chinese-havenstad

 

02 aug
0

Uyghur Hospitality

By Abdurehim Gheni Uyghur

 

Hi, Salam everyone!
Table manners have evolved over centuries in Uyghur homes to make the practice of eating with others pleasant and sociable.
We are here today to introduce traditional Uyghur “Dastihan” Table Culture.
Generally, we take off shoes in our own homes and definitely so when visiting others’. We prefer to (have our guests to) sit on korpa (cushioned sheets) in a polite manner. There are two ways of sitting around the Dastihan (table), either cross-legged or on knee.
Before the meal, we always wash our hands with Aptuwa (water jug) and Chilapcha (special water pan). The hosts use them as a courtesy to invite guests to wash their hands before a meal.  The host pores water over hands of a guests three times, the guest says “Hashqallah” (Thanks) as a response to the act. This is hand-washing etiquette of Uyghurs at home.
Now we can start eating. Let’s enjoy mezze (meal).!

02 aug
0

Memory of great Uyghur patriot and revolutionist: Muhammad Amin Bughra Section (2)

Memory of great Uyghur patriot and revolutionist: Muhammad Amin Bughra Section (2)

By Abdurehim Gheni Uyghur

Upon arriving in Chongqing, China, Muhammad Imin Bughra founded the “Hometown Association” with fellow Uyghurs Isa Yusuf and Masud Sabiri, aiming to take on the political cause. He wrote numerous articles and published them on Chinese journals and newspapers. In his articles, he described in depth the Kuomintang regime’s brutal policy and appalling actions against peoples in East Turkestan to the general Han public. These articles did create huge uproar and interests among Han people. Two of the articles that stood out and influenced the public the most were “Not Xinjiang, but Turkestan”, and “Turkestan People are Turkish” published on Da Guobao Organ Newspaper in Chongqing on October 12, 1944. The articles clearly posed challenges against Han nationalist historian, Li Dongfang, who in his article claiming “East Turkestan had always been part of China”.

Understandably, these articles by Muhammad Imin Bughra with historical facts and cultural evidences left Li Dongfang in awkward positions and he acknowledged that his arguments had no bases and thus no merits. These open academic debates convinced some parliamentary members, includeing the son of Chiang Kai-Shek, and gained their support for the cause of East Turkistan. The well known Han historians, Mr. Jian Bozhan and the famous Chinese linguist, Guo Moruo even paid a visit to Muhammad Imin Boghra and congratulated him for bringing up the issues to the public with overwhelming, convincing facts and evidences.

Muhammad Imin Bughra delivered a proposal on East Turkestan to the Constitutional Comittee of Kuomintang National Party. The proposal demanded that the name of “Xinjiang” be changed to “East Turkestan” and also the acknowledgment of the ethnicity of Uyghurs as Turkic. The demands of Uyghurs and other Turkic peoples triggered protests demanding the government to accept the requirements composed of nine articles. In article 9, it was demanded that the government grant East Turkestan the independence.

On March 29, 1945, Muhammad Imin Bughra, Isa Yusuf and Masud Sabiri prepared a petition that constituted 16 articles. The petition demanded the self-ruling rights of East Turkestan. The negotiations held and results were accepted by both independence fighters in East Turkestan and Kuomintang regime, and parties also agreed to impose sanctions on the East Turkestan local militarist, Sheng Shicai.

The petition was accepted at the Kuomintang General Membership Meeting on April 16, 1945. When the announcement of passing the petitio was made, loud voices was echoed, demanding the execution of Sheng Shicai. However, Sheng Shicai was given the opportunity to defend himself. When Sheng Shicai was speaking, he was constantly interrupted by attendees shouting “you have no rights to speak, death to Sheng Shicai”!

Shoutings were stopped by guards as Sheng Shicai was taken away from the meeting hall.  Chiang Kai-shek accepted all demands except the parts that were relavent to Self-Ruling of East Turkestan. He agreed with the terms of respecting religious, economic and cultural

freedom of Uyghurs, intending to halt the execution of these demands.  Chiang Kai-shek even indorsed Sheng Shicai by portraying him as a hero defending the borders for central government. When Chiang Kai-shek was attempting to pass a law against East Turkestan, the East Turkestan delegates led by Muhammad Imin Bughra left the meeting hall in protest.

Muhammad Imin Bughra returned to East Turkestan in 1945. At the time, Kuomintang was carrying out severe oppression and conflicting double-standard policies in the region. Kuomintang’s local policies were obviously against proposed central policies. All promises by the central government simply remained on papers only and the people in East Turkestan were treated as second-class citizens.  All natural resources were excavated and transported to Chinese provinces. Muhammad Imin Bughra was against the standing policies and he proposed series of initiatives that would jump start a national rejuvenation and educational renaissance in East Turkestan.

He and his companians, Issa Yusuf and Masud Sabiri upon returning from the Chinese province, wrote articles and published on Journal of Altai and Freedom enthusing the Uyghur nation. During this time, he realized the imperative needs of establishing a political party in East Turkestan, and thus the ”East Turkestan Nationalist Party” was soon formed. The main principle of the party was to rely on Kuomintang for diplomatic relations but to establish self-defense and self-ruling East Turkestan. As for other political, cultural and economic issues, the party intended to work towards upgrading its operating functions to the level of independent state over time.

Even though, Kuomintang didn’t recognize East Turkestan Nationalist Party officially, but the name Nationalist Group became quite popular among citizens. Muhammad Imin Bughra was portrayed by General Jiang Zhizhong as Ghadi of East Turkestan and his activities were closely monitored. When he was visiting Kashghar, Yarkent and Hoten in the months of October 4, 1946 to February 2, 1947, a martial law was placed and all Muhammad Imin Bughra’s public speaking engagements were forced to be cancelled.

During a trip to Hoten to supervise an election, a political assassination of Muhammad Imin Bughra was planned by the local police. The plan was exposed in time, however 7 people on their way to meet him in Kerie County were shot dead by the police.

He was elected as a member of provincial government, a part-time editor for “Freedom” newspaper and a member of Uyghur Association in 1947. He also worked as a professor at Urumqi Normal Institute. He presented many reports at academic forums. He gave inspirational speeches as well.  One of the speeches he gave titled “Energy of Atom” at an academic conference was seen as remarkable at the time.

He was elected as vise president of provincial government of East Turkestan on December 28, 1948.

Source:
100 Uyghur famous persons
History of East Turkestan
Muhammad Bughra writings
Wikipedia
Edited by Abdurehim Gheni Uyghur
Translated by Support Uyghurs Group

 

 

02 aug
0

ئارنېم شەھىرى بىلەن ۋۇخەننىڭ « دوست شەھەر» ئالاقىسى ئۈزۈلدى

ئابدۇرېھىم غېنى ئۇيغۇر

 

2021-يىلى 7-ئاينىڭ 18-كۈنى ئارنىم پىرات پارتيىسى باشلىقى مېچىيور فىلىپ ئۆزىنىڭ تىۋېتىر سەھىپىسدە 7-ئاينىڭ 21-كۈنى ئارنىم شەھەرلىك ھۈكۈمەت كېڭەش ئەزالىرى يىغىنىدا <<ئارنىم شەھرى بىلەن ۋۇخەن شەھەر دوستلۇق شەھەرنى كېلشىمىنى ئۈزۈش >> ھەققىدىكى تەكلىپنىڭ مۇزاكىرە قىلىندىغانلقى، بۇنىڭ ئۈچۈن 21-چىسىلا سەيشەنبە كۈنى ئارنىم شەھەرلىك ھۈكۈمەت بىناسىنىڭ ئالدىدا ئۇيغۇرلارنى قوللاپ نامايىش ئورۇنلاشتۇرغانلىقى ھەققىدىكى ئۇچۇرنى تارقاتتى. مەن دەرھال تىۋېتىردا بۇنىڭغا قارىتا ئۈزەمنىڭ 19 ئائىلە ئەزاسىنىڭ خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بارغان ئىرقى قىرغىنچىلقنىڭ جانلىق ئىسپاتى ئىكەنلىكى ھەقىقىدىكى يازمام بىلەن ئىنكاس قايتۇرۇپ، بۇنامايىشقا بېرىپ ئۈزەمنىڭ شەخسىي ھېكايسىنى نامايىش مەيدانىدا ئاڭلىتىدىغانلىقىمنى بىلدۈردۈم.

7-ئاينىڭ 21-كۈنى قۇربان ھېيتىنىڭ 2-كۈنى ئىدى. مەن سائەت 16:30 غىچە ئىشلەپ ئىشتىن چۈشۈپ، 70 نەچچە كىلومېتىر يىراقلىقتىكى ئارنىم شەھرىگە باردىم ۋە بارلىق تەشۋىقات ماتېرىياللىرىمنى تىزىپ، نامايىشچىلارغا خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ شەرقى تۈركىستاندا ئېلىپ بارغان قىرغىنچىلقىنى دەلىل- ئىسپات بىلەن تەپسىلى ئاڭلاتتىم ھەمدە ئۇلارنىڭ سوئاللىرىغا جاۋاب بەردىم. خېلدىرلەند ئۆلكىلىك تىلۋېزىيە ئىستانسىنىڭ زىيارىتىنى قۇبۇل قىلدىم. نامايىش جەريانىدا مەن « ئائىلەمدىن 19 كىشى تۇتۇلدى، مانا بۇ ختاي ھۈكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بارغان ئىرقى قىرغىنچىلىقنىڭ جانلىق ئىسپاتى، شۇنداقلا بۇ ھىكايەم مىليونلىغان ئۇيغۇرلار باشتىن كەچۈرگەن قىرغىنچىلىقنىڭ بىر جانلىق ئۆرنىكى» دىگەن مەزمۇندىكى يازمامنى ئوقۇپ، كېڭەش ئەزالىرىنىڭ ۋە نامايىشچىلارنىڭ ھېسداشلىقىنى قوزغىدىم.

نامايىش جەريانىدا بۇ قېتىملىق نامايشنى ئورۇنلاشتۇرغۇچى پىرات پارتىيسىنىڭ باشلىقى مېچىيور فىلىپ سۆز قىلىپ،  مىنىڭ شەخسىي ھېكايەمنىڭ ھەقىقەتەنمۇ ئېچىنىشلىق ئىكەنلىكىنى، ئۆزىنىڭ ئۇيغۇرلاغا ھېسداشلىق قىلىپ بۇ نامايىشنى ئورۇنلاشتۇرغانلىقىنى، گوللاندىيە پارلامېنتىنىڭ خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قاراتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىقىنى ئېتىراپ قىلغانلقىنى، مېنىڭ 4 يىلدىن ئارتۇق ۋاقىت ئالاقە قىلالمىغان 19 ئائىلە ئەزالىرىم ۋە باشقا پاجىئەلىك ئەھۋاللارىنىڭ بۇنىڭ نەق دەلىل-پاكىتى ئىكەنلىكىنى بايان قىلدى، ئاندىن بۇنى كېڭەش ئەزالىرىنىڭ يىغىندا ئوتتۇرغا قۇيۇپ، ئارنىم شەھرى بىلەن ۋۇخەن شەھرىنىڭ دوسلۇق ئالاقىسنى ئۈزۈش ئۈچۈن باشقا پارتىيلەرنىڭمۇ قوللىشىنى قولغا كەلتۈرىدىغانلىقىنى ئېيتتى.

كەچ سائەت 21:00 دىن ئاشقاندا مېچىيور فىلىپ ئەپەندىم تىۋېتىردا ئۇچۇر بېرىپ، كېڭەش ئەزالىرى يىغىندا كۆپ سانلىق پارتىيلەرنىڭ قوللىشى بىلەن ئارنىم شەھرى بىلەن ۋۇخەن شەھىرىنىڭ 20 نەچچە يىللىق<< دوست شەھەر>> ئالاقىسىنى خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا ئېلىپ بارغان ئىرقى قىرغىنچىلقى سەۋەبىدىن بۈگۈندىن باشلاپ رەسمى ئۈزۈشكە قارار قىلىنغانلىقىنى ئېلان قىلدى. ئۇ يەنە ماڭا ئايرىم ئۇچۇر قىلىپ، مېنىڭ 19 ئائىلە ئەزالىرىمنىڭ غايىب بولغانلىق ھېكايىسىنىڭ كېڭەش ئەزالىرىنى قاتتىق تەسىرلەندۈرلەندۈرگەنلىكىنى ئېيتتى، مېنىڭ بۇ نامايىشقا قاتناشقانلىقىم ۋە ھېكايەمنى ئاڭلاتقانلىقىم ئۈچۈن رەھمەت ئېيتتى ۋە بۇ ھەقتە پارتىيەسىنىڭ تور بېتىدە تەپسىلى يازما ئېلان قىلدىغانلىقىنى بىلدۈردى.

22-چىسىلا ئەتگەندە خېلدىرلاند تېلۋېزىيە ئىستانسى ۋە باشقا ئاخبارات ۋاستىللرى بۇ ھەقتىكى خەۋەرلەرنى تارقاتتى.  ئارنىم شەھرى گوللاندىيە، شۇنداقلا پۈتۈن دۇنيا بويىچە خىتاي شەھرى بىلەن << دوست شەھەر >> ئالاقىسنى ئۈزگەن تۈنجى شەھەر بۇلۇپ تارىخ بېتىدىن ئورۇن ئالدى.

مەن بارلىق ئۇيغۇرلار نامىدىن ئادالەت ئۈچۈن ئۇيغۇرلانى قوللىغان پىرات پارتىيسى ۋە باشقا كېڭەش ئەزالىرىغا سەمىمىي رەھمىتىمنى ئېيتىمەن. شۇنداقلا باشقا شەھەرلەرنىڭمۇ ئارنىم شەھرىدىن ئۈلگە ئېلىپ خىتاي شەھەرلىرى بىلەن بولغان دوستلۇق ئالاقىسنى ئۈزۈشنى تەلەپ قىلىمەن.

https://www.gld.nl/nieuws/7304250/arnhem-verbreekt-stedenband-met-chinese-stad-wuhan

02 aug
0

Het protest van Abdurehim Gheni laat de ambassade van China beven

By Freeuyghur

 

Abdurehim Gheni leeft in Nederland en stond voor een lange tijd te demonstreren tegen de Chinese overheid op de Dam in Amsterdam. Vanaf 12 augustus tot en met 14 augustus verplaatste Abdurehim zijn demonstratie tegen de Chinezen overheid, naar de ambassade van China. Hiermee wilde hij direct verhaal halen over zijn familieleden en alle anderen Oeigoeren die al jaren vastzitten in de concentratiekampen van de Chinezen overheid, omdat hij nooit antwoord had ontvangen na verschillende brieven. Op 14 augustus probeerde Abdurehim Gheni de ambassade van China binnen te treden om direct verhaal te halen, maar hierbij werd hij tegengehouden. Vervolgens werd hij opgepakt en beboet voor het onbevoegd binnentreden van de ambassade van China.

Abdurehim-Gheni-Chinas-Embassy

Mei 2017 werd al het contact tussen Abdurehim Gheni en zijn 19 familieleden verbroken, want in 2017 veranderde de wereld voor alle Oeigoeren. De onderdrukking van de Oeigoeren en andere etnische volkeren in het onderdrukte Oost-Turkistan (bekend als Xinjiang) kwam op een verschrikkelijke vervolg. De Chinezen overheid creëerde de concentratiekampen voor de Oeigoeren in begin 2017 en sinds dien pleegt de Chinezen overheid de grootste genocide op mensheid. Waarbij op dit moment meer dan 3 miljoen Oeigoeren en andere etnische minderheden vastzitten in deze concentratiekampen.

Abdurehim Gheni schreef verschillende berichten naar de ambassadeur van China om informatie te verkrijgen over zijn familieleden, maar nooit kreeg hij een antwoord. Hij nam het hef in eigen handen en stapte de ambassade binnen, wat niet toegestaan is als je geen bevoegdheid hebt omdat het Chinees terrein is. Hiervoor werd hij opgepakt en beboet. Na zijn vrijlating was Abdurehim nog niet klaar en wachtte de ambassadeur van China op voor de ambassade om verhaal te halen. Toen de ambassadeur aankwam wilde hij de auto niet uitstappen, keerde om en reed weg.

Abdurehim Gheni en alle anderen Oeigoeren op de wereld zullen nooit stoppen met de strijd tegen de Chinezen overheid totdat de Oeigoeren vrijheid, mensenrechten en hun eigen land terughebben.

31 jul
0

Don’t forget Yarkent massacre

Abdurehim Gheni Uyghur

 

28 July was one of the worst nightmares for Uyghurs. On the day, 28 July, 2014, Chinese invaders carried out brutal massacre against Uyghurs in Elishku and Hangdi villages, Yerkant ( shache) County, East Turkistan. Yarkent ( shache) was capital of Sayidi Khakanate (1514-1694) which culture, economy and education were highly developed.

urumqi July 5

On the eve of holly Ramadan Eid, 28th July, 2014, Chinese armed police broke in a hall where more than 40 women gathered together and practicing Islamic prayer and shot them all dead. So that, the relatives of those women went to police station for an explanation for this barbaric killings where they were arbitrary rejected and subjected shooting by the police force.

This triggered a civilian protest against police force brutality. For preventing this protest spreading to other regions, Chinese government carried out bloody crackdown and massacre in Elishku, Hangdi, Dongbadg and Kosherik villages by using armed police, army , armed vehicles and helicopters. More than 5000 civilians both protest participants and others were killed and thousands more were arrested.

Although, 59 Protestants and 39 civilians were dead  and 250 more were arrested on government reports, this is only another lie of China’s government to deceive international communities. But witnesses of this massacre claimed that almost all residents within these villages were shot to dead during protest or murdered or imprisoned for life later on. As burying bodies and whole villages  emptied as a result of house to house searching and killing, this official report was not validated.

This report was just same as the reports of Wuhan Virus, fake statistics for hiding China’s government’s hideous crime. Though, during this massacre thousands and thousands innocent Uyghurs were brutality murdered, but, through this massacre, Chinese government portrayed Uyghurs as religious extremists to green lighted their concentration camps and genocide over Uyghurs initiated later that year.

 

On 28th July , 2016, Germany based Organization of Protection Endangered Nations released an article comparing Tian Anmen Massacre in 1989 and Yaken massacre. In this article, it’s claimed that how Han Chinese feel about Tian Anmen massacre is same how Uyghurs feel about Yaken massacre. Even if whole world chose silence in front of this massacre, Uyghurs never forget thousands and thousands of sisters and brothers killed during this massacre.

 

Uyghurs believe that China will dearly pay for its crimes, believe that all righteous humans who haven’t lost their conscience will support Uyghurs and their great cause, believe that as if collapse of all communistic totalitarian regimes, the evil Chinese regime will collapse and Uyghurs will regain its independence.

All Uyghurs, especially Uyghurs in exile, will never forget this massacre.

 

Sources: Free Asia Radio, internet

 

https://www.rfa.org/uyghur/xewerler/siyaset/ilishqu-weqesi-08032016154612.html

يەكەن ئېلىشقۇ ۋەقەسى ھەققىدە يېڭى بايقاشلار

09 jul
0

گوللاندىيەدە ئۇيغۇر مەدەنىيتى ۋە ئېرقى قىرغىنچىلق رەسىم كۆرگەزمىسى ئۆتكۈزىلدى

گوللاندىيەدە ئۇيغۇر مەدەنىيتى ۋە ئېرقى قىرغىنچىلق رەسىم كۆرگەزمىسى ئۆتكۈزىلدى

ئابدۇرېھىم غېنى ئۇيغۇر

بۇ يىل 5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقىغا 12 يىل بولغان كۈن. ھەر يىلى دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى ئۇيغۇرلار تۈرلۈك شەكىلدىكى پائالىيەتلەر ئارقىلىق 5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقىنى ئەسلەش پائالىيتى ئېلىپ بارىدۇ. گوللاندىيەنىڭ زەيىس شەھرىگە جايلاشقان ياۋرۇپا شەرقى تۈركىستان مائارىپ جەمئىيتىنىڭ ئورۇنلاشتۇرشىدا <<5- ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقى>> نى ئەسلەش رەسىم كۆرگەزمىسى پائالىيتى ئېلىپ بېرىلدى.

بۇ پائالىيەتنى ئورۇنلاشتۇرغۇچى ياۋرۇپا شەرقى تۈركىستان مائارىپ جەمىيتىنىڭ تەكلىپ قىلىشى بىلەن مەنمۇپائالىيەتكە ئاكتىپ قاتناشتىم ۋە ئۈزەم نەچچە يىلنىڭ ياقى ئامىستېردام دام مەيدانىدىكى يالغۇز كىشلىك نامايىش جەريانىدا ئىشلىتىپ كىلىۋاتقان بارلىق تەشۋىقات ماتىرىياللارنى بۇ پائالىيەتكە قاتناشتۇردۇم.

 

  بۇ پائالىيەت 2021-يىلى 7-ئاينىڭ 2- ۋە 3-كۈنى ئەتىگەن سائەت 10 دىن چۈشتىن كىيىن سائەت 17:30 غىچە داۋاملاشتى. پائالىيەتكە 5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقىغا ئائىت رەسىملەر، خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ 21- ئەسىردە شەرقى تۈركىستاندا ئېلىپ بېرىۋاتقان ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەتلىرى ۋە ئىرقى قىرغىنچىلقىغا ئائىت رەسملەر، ئۇيغۇر مەدەنىيتىگە ئائىت رەسىملەر تىزىلغاندىن باشقا زىيارەتچىلەرنىڭ ئۇيغۇر مەدەنىيەتلىرىگە ئائىت كىيىم –كىچەك ۋە تۈرلۈك مەدەنىيەت بۇيۇملىرى كۆرگەزمە قىلىنىپ ئۇلارنىڭ سېتىۋېلىشى ئۈچۈن قۇلايلىق شارائىت يارتىپ بىرىلدى. زىيارەتچىلەرگە ئۇيغۇرلار ئۆز قۇلى بىلەن ھازىرلىغان تۈرلۈك پىچىنە-پىرەنىك ۋە ساڭزا ۋە چاي-قەھۋەلەر ھەقسىز بىرىلدى.

كۆرگەزمە جەريانىدا مەن 19 ئائىلە ئەزاسى خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بارغان ئىرقى قىرغىنچىلقنىڭ قۇربانىغا ئايلانغان بىر ئۇيغۇر ئىكەنلىكىمنى زىيارەتچىلەرگە دەلىل -ئىسپات بىلەن ئاڭلاتتىم. ئۇلار مىنىڭ 2017-يىلى 5- ئاينىڭ 23- كۈندىن باشلاپ 19 ئائىلە ئەزالىرىم بىلەن بارلىق ئالاقەمنىڭ ھەتتا نورمال تېلفۇن ئالاقەمنىڭمۇ يوقلىقىنى ئاڭلىغاندا ھەيران قالدى. مىنىڭ ئائىلەمنىڭ بېشىغا كەلگەن بۇ قىسمەتلەر نەچچە مىليۇن ئۇيغۇرنىڭ بىر جانلىق كارتىنسى ئىكەنلىكىنى ھىس قىلدى.

زىيارەتچىلەر ئۆزلىرىنىڭ ئۇيغۇرلارغا ھىسداشلق قىلدىغانلىقىنى بىلدۈرۈپ، بىز ئۇيغۇرلار ئۈچۈن نىمە ئىش قىلىپ بىرەلەيمىز؟ سەن بىر گوللاندىيە پۇقراسى ئۇيغۇر بۇلۇش سۈپتىڭ بىلەن گوللاندىيە ھۈكۈمىتىدىن ۋە خەلقىدىن نىملەرنى كۈتسەن -دەپ سۇئاللارنى سوردى. مەن گوللاندىيەدىن پەخىرلىنىمەن، گوللاندىيە دۆلىتى ئۈزى كىچىك بولسىمۇ گوللاندىيە پارلامنتى دۇنيا بۇيچە 3- قېتىم، ياۋرۇپا بۇيچە تۈنجى بۇلۇپ خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بارغان جىنايەتلىرىنى ئىرقى قىرغىنچىلىق دەپ ئېتىراپ قىلىپ ياۋرۇپادىكى باشقا دۆلەتلەرنىڭمۇ ئۇيغۇر قىرغىنچىلقىنى ئېتىراپ قىلىشنىڭ يۇلنى ئاچتى.بۇنىڭ ئۈچۈن گوللاندىيە پارلامىنتىغا ۋە گوللاندىيە خەلقىگە پۈتۈن ئۇيغۇرلار نامىدىن رەھمىتىمنى بىلدۇرىمەن دىدىم. شۇنداقلا گوللاندىيە ھۈكۈمىتىنىڭ ياۋرۇپا پارلامنتىدىمۇ ئۇيغۇر قىرغىنچىلقىنى ئېتىراپ قىلدۇرۇش ئۈچۈن ھەركەت قىلىشقا چاقىرىمەن. گولاندىيە خەلقىنى خىتاي ماللىرىنى بايقۇت قىلىشقا، گوللاندىيە ھۈكۈمىتىگە بېسىم قىلىش ئارقىلىق گوللاندىيەدىكى خىتاي شىركەتلىرىگە جازا يۈرگۈزۈش ھەركەتلىنىشكە چاقىرىمەن.

 

08 jul
0

قانداق قىلىپ تۈرۈك بايرىقىنى ئامىستېردامدىكى پائالىيتىمدىن ئېلىۋەتىم 

ئابدۇرېھىم غېنى ئۇيغۇر

قاشا مەھكەم بولسا تۈلكە كىرەلمەس.

ئۇيانغا باق، بۇيانغا باق،
سەھەر تۇرۇپ قوشناڭغا باق.
-ئۇيغۇر خەلق ماقال تەمسىلى

مەن گوللاندىيەگە كەلگەننىڭ ياقى چىققان نامايىشىمدا تۈرۈكلەر ئۈزىنىڭ بايرىقىنى كۈتۈرۈپ بىزنىڭ نامايىشقا قاتناشسسا بەك ئىچىم سىقىلاتتى. گەپ قىلاي دىسەم گەپ قىلىشقا جۈرئەت قىلالمايتىم. چۈنكى نامايىشنى ئورۇنلاشتۇرغانلار تەشكىلاتلار بولغاندىكىن، مىنىڭ گەپ قىلىشىم پۇتاقچى، ھەممە ئىشقا ئارلىشىۋالىدۇ دېگەندەك قۇرۇق تۆھمەتلەرگە قېلىشتىن ئەنسىرەيتتىم. لېكىن بۇ قېتىم ئۈزەم ئورۇنلاشتۇرغاندىكىن ھەممە ئىشقا غەيرىتىم ۋە قەتئىيلىكىم ھەمراھ ئىدى.


ئالدىنقى ھەپتە ئامىستېردام دام مەيدانىدا يالغۇز كىشلىك نامايىش قىلغانلىقىمنىڭ بىر يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن ئۆتكۈزگەن پائالىيتىمگە بىر قانچە تۈرۈك قېرىنداشلارمۇ ئىشتىراك قىلغان ئىدى. پائالىيتىمگە كېرەكلىك ياڭراتقۇ ۋە مىكروفۇن، ئورۇندۇق قاتارلىق نەرسىلەرنى تۈرۈك مەسچىتلىرىدىن سورىسام ئۇلار ھەقسىز ئىشلىتىشىمگە ئىجازەت بەردى . ئېچىلىش مۇراسىىمدىن كىيىن پائالىيەتلەر جانلىنىپ كىتىشى بىلەن تۇيۇقسىز ئاي يۇلتۇزلۇق كۆك بايراقنىڭ يېنىغا قىپ -قىزىل تۈرۈك بايرىقىنىڭ ئېسلىپ قۇيلىشى مېنى ھەيران قالدۇردى. دەرھال تۈركىيە بايرىقىنىڭ يېنىدا تۇرغان تۈرۈكتىن بۇ بايراقنى كىم ئېسىپ قويدى دەپ سورىسام، بىز تۈرۈك بۇلۇش سۈپتمىز بىلەن ئۇيغۇر قېرىنداشلارنى قوللايمىز، شۇڭا سىلەرگە يېقىنچىلىق قىلىپ يىلتىزى بىر بولغان بۇ بايراقنى ئېسىپ قويدۇم يەنە بىر قانچە دانە بار بۇنىمۇ ئاسايلى دەپ سومكىسىدىكى بايراقلارنى چىقارغىلى تۇردى. توختا قېرىندىشىم دەپ ئۇنىڭغا چۈشەندۈرۈشكە باشلىدىم. تۈركىيە بولغان بولسا سەن دىگەندەك تۈرۈك بايرىقىدىن قانچىلىك ئاسساڭ مەيلىتى. لىكىن بۇ گوللاندىيە، مەن بۇ دۆلەتنىڭ پۇقراسى بولغاندىكىن چۇقۇم گوللاندىيە بايرىقىنى ئېسىشىم كېرەك ئىدى. ئەپسۇس ئۇنىمۇ ئېسىپ بۇلالمىدىم. مەن بىر تەشۋىقاتچى بۇلۇش سۈپتىم بىلەن ئاي يۇلتۇزلۇق كۆك بايراقتىن باشقا ھىچقانداق بىر باشقا دۆلەتنىڭ بايرىقىنى ياكى مەلۇم بىر ئىدىلوگىيەگە ۋەكىللىك قىلدىغان بايراقنىمۇ ئاسمىدىم. شۇڭا سىنىڭ بايرىقىڭنىمۇ ئاسمايمەن دەپ لەپىلدەپ تۇرغان تۈركىيە بايرىقىنى ئېلىۋەتتىم. بۇ ئىشلاردىن ئەجەپلەنگەن باشقا تۈرۈكلەرمۇ ئېلىۋېتىشنىڭ ئورنى يوق، تۈرۈكنىڭ تۈرۈكتىن باشقا دوستى يوق، سەن ئۈزەڭنىڭ تۈرۈكلىكىڭنى يۇشۇرغان بىلەن ياۋرۇپالىقلار بەك ئوبدان بىلىدۇ دەپ ماڭا ئىدىيۋى تەربىيە ئىشلىگىلى تۇردى. دىگىنىڭ توغرا مەن ھىچقاچان تۈرۈكلىكىمدىن ياكى مۇسۇلمانلىقىمدىن تانمايمەن. بەلكى پەخىرلىنىمەن،چۈنكى ئاللاھ مېنى ياراتقاندا بۇ ئىككى سۈپەت بىلەن ياراتقان، لىكىن مەن تەشۋىقاتىمدا تۈرۈكلىكىمنى ۋ مۇسۇلمانىقىمنى ئەڭ ئالدىدا ئىپادىلىمەي بەلكى ئىنسانلىقىمنى ئەڭ ئالدىدا ئىپادىلەپ، تۈرۈكلۈك ۋە مۇسۇلمانلىقىمنى قەلبىمدە بىلىپ كىلۋاتىمەن. شۇڭا ماڭا ھىسداشلىق قىلۋاتقانلار ۋە مېنى قوللاۋاتقانلار مۇسۇلمانلار ۋە تۈرۈكلەر ئەمەس بەلكى گوللاندىيەلىك ئىنسانپەرۋەر ئىنسانلار. بەلكى مىنىڭ فەيىسبوك سەھىپمدە كۆرگەنسەن ھازىرغىچە بىرقانچە گوللاندىيەلىك ئىنسانپەرۋەرلەر مەن بىلەن نامايىش قىلىۋاتىدۇ دىسەم، ھەئە كۆردۇم قايىل بولدۇم دەيدۇ. ئۇلار ماڭا بىز ئەملىي ھەركىتىمىز بىلەن سېنى قوللاپ 70 كىلومېتىر يول بېسىپ سىنىڭ نامايىشغا ئاۋاز قۇشۇپ نامايىش قىلشىپ بىرىۋاتىمىز، گوللاندىيە ساڭا ۋەتەنداشلىق بىرىپ سېنى بۇ مەيداندا نامايىش قىلىش ئىمكانيتى يارتىپ بەرسە، سەن نىمە ئۈچۈن گوللاندىيە بايرىقىنى ئاسمايسەن دەپ باقمىدى. بۇ نىمە ئۈچۈن بىلەمسەن؟ دىسەم،گەپ قىلماي گىپىمگە قايىل بولدىمۇ بايراقلىرىنى ئاستا سومكىلىرىغا سېلىپ قويدى. يەنە ئاستا كۆڭلىنى ياساپ دەپ قويدۇم، ئابى كۆڭلۈڭنى چۈشنىمەن،سىياسەتنىڭ ئالدىدا مىللەت، دىننىڭ قىممىتىدىن مەنپەتنىڭ قىممىتى ئەڭ ئالدىدا تۇرىدۇ. سەئۇدى پادىشاھسى خىتايغا بارغاندا خىتاينىڭ ش ت دا قۇرغان جازا لاگىرىنى قوللىدى، ھىچقانداق مۇسۇلمان دۆلەتلىرىدىن ئۇيغۇرلار بىزنىڭ دىنىي قېرىندىشىمىز ئىدى، قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ئالدىدا قانداق ھىساب بىرەرمىز دىگەننى ئويلىماي كۆز ئالدىدىكى مەنپەتنى ئويلاپ خىتايغا قارشى ئۇيغۇرلار ھەققىدە گەپ قىلمىدى دىسەم، ئەۋەت ئابى ئەۋەت. ئەرەبلەرمۇ ئوسمانىلار ۋاقتىدا بىزگە قارشى قوزغىلاڭ كۈتەرگەن دەپ مىنىڭ سۈزۈمنى قۇۋۋەتلىدى. تۈرۈك بايرىقىنى ئېلۋەتكەنلىكىمنى كۈرۈپ تۇرغان بىرقانچە ئۇيغۇرلار ھەقىقەتەن خوشال بولدى. بىز نامايىشقا چىققاندا تۈرۈك بايرىقىنى كۈتۈرۈپ چىققان تۈرۈكلەرنى كۆرسەك،تۈرۈك بايرىقىڭنى كۈتەرمە دىيەلمەي ئىچىمىز تىتىلدايتى، لىكىن بۈگۈن سەن دادىللىق بىلەن چېدىرنىڭ كىرىش ئېغىزىغا ئېسىلغان بايراقنى ئېلۋەتكىنىڭكى ئۆز كۈزۈمىز بىلەن كۈرۈپ ھەقىقەتەن ساڭا قايىل بولدۇق دىدى. شۇڭا ياۋرۇپادا نامايىش قىلۋاتقان قېرىنداشلار نامايىش جەريانىدا تۈرۈكلەر بايرىقىنى كۈتۈرۈپ نامايىشىمىزغا قېتىلسا چىرايلىقچە گەپ قىلىپ تۈرۈك بايرىقىنىڭ ئورنىغا كۆك بايراق كۈتۈرۈشنى تەۋسىيە قىلساق.نامايىش شەرقى تۈركىستادىكى ئاۋازسسىز خەلقىمىزنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىتىش بولغەندىكىن باشقا ھەرقانداق مىللەتتىن، ئىرىقتىن ياكى دىندىن بولغان ئادەم نامايىشقا ئىشتىراك قىلسا بۇلىدۇ، ئەمما ئۈزنىڭ ئىدىلوگىيەسىنىڭ ياكى دۆلىتىنىڭ بايرىقىنى كۈتۈرۈشىنى چەكلىسەك بۇ داۋايىمىز ئۈچۈن تېخىمۇ ئۈنۈملۈك ۋە پايدىلىق بولىدۇ دەپ قارايمەن.

2019-يىلى 7-ئاينىڭ 2-كۈنى يېزىلدى

07 jul
0

Expositie “ Oeigoerse cultuur en genocide ”

Expositie “ Oeigoerse cultuur en genocide ”

Abdurehim Gheni Uyghur

Dit jaar op 5 juli is het 12e jaar van het bloedbad in Urumqi. Elk jaar wereldwijd de Oeigoeren houden verschillende evenement en demonstratie om het bloedbad van Urumqi bloedbad op 5 juli te herdenken.

Op 5 juli 2021, is het al 12 jaar geleden sinds de bloedbad in Urumqi heeft plaatsgevonden. Elk jaar organiseren de Oeigoeren wereldwijd verschillende evenementen en demonstraties om het Urumqi bloedbad te herdenken. In Zeist is het “European East Turkestan Education centrum” te vinden, waarbij “de Oeigoerse cultuur en genocide ” fototentoonstelling ter herdenking van de “Urumqi bloedbad 5 juli” wordt georganiseerd.

Ik werd uitgenodigd naar dit bijeenkomst door de organisator voor het evenement en Ik nam al mijn posters en borden die ik sinds 2018 heb gebruikt tijdens de mijn vreedzaam demonstratie in Amsterdam Damplein  mee. Het evenement vond plaats op 2 en 3 juli 2021 van 10.00 tot 15.30 uur. De expositie bevatte beeldmateriaal van het Urumqi op 5 juli, de misdaden van de Chinese regering tegen de menselijkheid en genocide in Oost-Turkestan in de 21e eeuw, foto’s van de Oeigoerse cultuur, kleding en verschillende culturele items voor bezoekers gelegenheid gegeven om te herdenken kennis te verdiepen.


Bezoekers kregen zelfgemaakte hapjes zoals koekjes en traditioneel toetjes en thee gratis door de Oeigoeren aangeboden.

Tijdens de tentoonstelling vertelde ik aan de bezoekers over mijn 19 familieleden, die vermist zijn en waar ik al jaren geen contact mee kan hebben.
Het bewijs voor mij van de genocide, gepleegd door de Chinese regering.
De bezoekers waren geschokt dat ik zelfs met hen geen telefonisch contact kon maken.
Dit is overigens dezelfde situatie voor miljoenen Oeigoeren.
Bezoekers betuigden hun medeleven en vroegen wat zij zouden kunnen doen.
Jij bent een Nederlandse Oeigoer, wat kan de Nederlandse overheid en bevolking doen?
Ik ben trots op Nederland, ook al is het land klein, maar het Nederlandse parlement is het derde land in de wereld en het eerste land in Europa dat de misdaden van de Chinese overheid tegen de Oeigoeren erkent als genocide. Daarmee maken ze hopelijk de weg vrij voor andere landen om deze genocide ook te erkennen.
Namens de Oeigoeren wil ik mijn dank uitspreken.
Ik vraag de Nederlandse regering om een oproep te doen in het Europese parlement de genocide op het Oeigoerse volk te erkennen.
Ik vraag aan de Nederlandse bevolking Chinese goederen te boycotten en actie te ondernemen naar Chinese bedrijven.

 

05 jul
0

Shaoguan Massacre was the direct cause of Urumqi massacre

Shaoguan Massacre was the direct cause of Urumqi massacre

 

Abdurehim Gheni Uyghur

Every time, when we remember Shaoguan Massacre, our resentment towards China worsens for not only the numbers of victims but also for their painful death.  Dozens of Uyghur slave laborers who were transferred from Konisheher County, Kashgar prefecture to Shaoguan City, Guangdong province had never thought about they would be beaten to die painfully on 26 May, 2009.  On the day, hundreds of thousands of Han Chinese workers broke into their dormitory and pulled them down from their beds and beat them with wooden and iron sticks to die, they accused them of flirting Han Chinese female workers. The video clips of chasing the running Uyghur workers and beaten them viciously were widespread online. Though I was living in Netherlands, I paid close attention to the news of East Turkistan. As the video clips of chasing anf beating Uyghur workers are rather ruthless, there were widespread online debates over the massacre on some web sites originated from East Turkistan. According statistics, the casualty on that day reached 17 Uyghur workers.

To response for the brutal massacre, thousands of students, most of them were youngsters, organized a peaceful demonstration in front of government building of so called Xinjiang Uyghur Autonomous Region Urumqi Government. They demanded the government to give an explanation about Shaoguan Massacre, stop forcible transferring of Uyghur laborers to Han provinces, and allow them solving their own unemployment within East Turkistan. However, the police and army forces shoot on the protesters and caused casualties. The videos of police shooting towards protesters and police violence of beating protesters were widespread online at times.

During the protest, police forces and soldiers used newly developed sulfur guns which attach the protesters cloths and never can be washed away after shooting and arrest them during the night by checking imprints left on the cloths. The residential areas where Uyghurs had been densely residing were cut electricity and the soldiers broke into houses and arrested and killed people arbitrary.

The video clips of beating and killing Uyghur slave workers in Shaohuan city were rather violent and disturbing and they circulated on internet for weeks. These infuriated many Uyghurs and had never been banned by “super” Chinese net police, even though it was a clear sings of the riots. Many evidences clearly indicate that it was a political plot deliberately planned by Chinese government. It is stated by many witnesses that the communist party secretary Wang Lequan and other officials were having fun at the tourist attraction called South Mountain of Urumqi at the time while police were using sulfur guns to mark protesters and arresting and killing them under the cover of darkness. In the night of 5th July, thousands of Youngers who were resided in Dong Kowruck (Erdaoqiao), At Beige Meidani (horse racing road), Dawan Road (Hill road) were killed and bodies were shifted by army vehicles, bloodstains were washed throughout all night under the cover of darkness.

Wang Lequan, then, incited Han Chinese people to kill Uyghurs by using advantages of population, many of them were soldiers and police who were disguised general population, and described this massacre on TV as “strong strike back against radicals takes place in everywhere”. Inspired by Wang Lequan’s guarantee of no punishment for killing Uyghurs, thousands of Han Chinese intruded Uyghurs densely resided areas and killed or injured any Uyghurs they saw by using wooden and iron sticks without any interference of police forces. A witness stated that when 20-30 policemen who disguised with plain cloths intruded and started to kill children on the playground and elderly people having rest outside their houses in a residential area where Uyghurs are densely resided, Uyghur young people left resisted them and tried to stop those killers killing children and other elderly Uyghurs. From then on, every men were always ready for resisting any Han intruders and killers.

When the July 5th massacre took place, Hu Jin tao, President of PRC, abruptly returned to Beijing from Italy where we were attending to G8 meeting and ordered a heavy crackdown. That was an internationally known massacre where the Chinese government started the ethnic genocide and created war between Han Chinese and Uyghurs and yet balmed the Uyghurs and kill them in mass numbers.

Memetjan Abdulla, the reporter of China Radio International ( CRI), sentenced to life imprisonment in April 2010 for “instigating ethnic rioting” for posting the World Uyghur Congress’s Stamenet WUC called Uyghurs around the world to protest about the Shaoguan incident on the Uighur-language website Salkin.

Gulmire Imin, web administrator for the Uighur-language website and a government employee in Urumqi, sentenced to life in April 2010 for posting calls for a demonstration asking justice on the Selkin website.

Geyret Niyaz, former Chairman of the Xinjiang Uyghur Autonomous Region Nur Bekri’ classmate, a former journalist at the Xinjiang Economic Dail, was sentenced to 15 years imprisonment for providing suggestions to the government about solving the problems between peopel and government and for accepting interviews from foreign journalists.

Ilham Tohti, Economist at Central Nonationalist University, host at Uyghur Online website and an internationally known researcher for aksing Uyghur human rights, was sentenced to life imprisonment on September 23rd of 2014 “inciting separatism” charges. He had criticized the Chinese government on the July 5th Massacre by saying, ” this is not an incident but a result of harsh politics of Chinese government towards Uyghur people.”

Sophie Richardson, the China director at Human Rights Watch, had mentioned how China accelerated the militarization of the Uyghur region. She also showed admiration for the Uyghur people courage and bravery in facing oppression.

 

Throughout the history of Chinese occupation, Chinese government ruthlessly oppressed Uyghur people with baseless charges, suppressed the growth of population, controlled the ethnic and economic development, and continuously tightened the assimilation policies. Regardless of the motives of Chinese government on the occurrence of “July 5th Massacre”, their long time goal is still to exterminate the Uyghur people,  completely destroy the short term development of Uyghur society under relatively loosened environment after big massacres , repeated in every 10 to 20 years.

 

The world should realize that the Chinese Communist Party is the largest State Run Terrorist Organization, it has no right to claim the Uyghurs, who fought in July 5, as “terrorists”. The evil Chinese government has always been targeting Uyghurs and planning to exterminate them since the occupation, yet in the past 20 years they hijacked the term “terrorism” after 9/11 to exterminate them in an unprecedented level and used the term in any chance they could to quash the Uyghurs. “July 5th” provided Chinese government such an opportunity that they started strike hard campaign on Uyghurs following the massacre, and in the last 5 years, they have been systematically committing Genocide on Uyghurs, the promise “Never Again” lost its meaning when its happening over again on Uyghurs.  If we take “July 5th Massacre” as the largest massacre that Chinese planned to pave a broad way to exterminate Uyghurs and vastly succeeded in their evil endeavours, we can understand the reason behind the endless and widespread fascist extermination policies of Chinese government and why it is still ongoing till this day.

Translator from Uyghur to English: Bilton

04 jul
0

Toespraak Abdurehim Gheni: Herdenking demonstratie van de Urumqi bloedbad van 5 juli

Toespraak Abdurehim Gheni: Herdenking demonstratie van de Urumqi bloedbad van 5 juli

Abdurehim Gheni Uyghur

Goedemiddag dames en heren,

Vandaag zijn wij hier bij de Damplein herdenking van “5 juli 2009 Urumqi bloedbad” in Oost-Turkestan. Voordat we over het bloedbad in Urumqi gaan spreken, moeten we een beetje inzicht geven in het Shaoguan-incident dat tot het bloedbad leidde.

Oeigoeren werden 5300 kilometer getransporteerd van Keshker Konasherher naar een speelgoedfabriek in het dorp Shaoguan in de provincie Guangdong voor dwangarbeid. In de nacht van 26 juni 2009 in Shaoguan werden de Oeigoeren door honderden Chinese arbeiders vals beschuldigd vanwege het ‘verkrachten van een Chinees meisje’. Ze werden uit hun slaap gehaald, toegetakeld en gelsagen met ijzeren staven en wapenstokken. Hierbij werden verschillende Oeigoeren vermoord. Video’s van deze beestachtige groep Chinezen die de Oeigoeren hebben mishandeld, zijn destijds op grote schaal verspreid in de online wereld.

Duizenden studenten in Urumqi hielden op 5 juli 2009 een vreedzame demonstratie voor het regeringsgebouw van de zogenaamde Oeigoerse Autonome Regio in Urumqi, nadat de Chinese regering geen commentaar wilde geven op deze misdadige en gewelddadige gebeurtenis. Ze droegen de Chinese vlag en riepen op tot het rechtvaardig behandelen van het “Shaoguan incident” en tot het een einde te maken van de verplaatsing van Oeigoerse jongeren naar Chinese provincies als goedkope arbeidskrachten om het werkloosheidsprobleem in Xin Jiang op te lossen.

De Chinese politie en gewapende strijdkrachten openden het vuur op vreedzaam protesterende studenten en doodden zo onschuldige Oeigoeren. Zelfs foto’s en video’s van politie in burger in Urumqi die op brute wijze Oeigoeren mishandelen en zijn doodgeslagen, zijn op grote schaal verspreid in de onlinewereld. Chinese soldaten gebruikten zelfs een nieuw type fosforwapen in het bloedbad. De fosfor ijzervloeistof die uit het wapen werd gespoten niet weggewassen kon worden als het op het lichaam of kleding terecht kwam. Fosfor licht op in het donker, en dit gebruikte de Chinese politie om Oeigoeren op te zoeken door stroom in Oeigoers woongebied uit te schakelen. Vervolgens werden de Oeigoeren gearresteerd, en geëxecuteerd.

Als we elk jaar terugdenken aan het bloedbad in Urumqi, herinneren we ons niet alleen hoeveel Oeigoeren werden vermoord, maar ook hoe bruut ze werden geëxecuteerd, en onze haat voor China groeide.

De geschiedenis, die tot op de dag van vandaag ‘never again’ herhaald zou worden, wordt nu in de 21e eeuw alsnog herhaald door de Chinese regering. Dit doen ze door concentratiekampen in Oost-Turkestan op te zetten en genocide te plegen tegen Oeigoeren en andere minderheden. Dit zijn foto’s van mijn 19 familieleden en ik heb al meer dan 4 jaar geen contact met hen. Al bijna drie jaar lang draag ik de foto’s van mijn familie elk weekend op de Amsterdamse Dam, voor het Nederlandse parlement en voor het Chinese consulaat, in vreedzame demonstraties. Ik heb zelfs herhaaldelijk de koning van Nederland, de minister-president en het ministerie van Buitenlandse Zaken aangeschreven, met het verzoek om via diplomatieke kanalen contact op te nemen met mijn 19 familieleden. In september 2020 reageerde de Chinese regering op het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken door te zeggen dat 5 van mijn 19 familieleden waren veroordeeld tot 3 tot 16,5 jaar gevangenisstraf en dat de overige 14 familieleden normaal leefden. Tot nu toe kan ik nog steeds geen telefonisch contact leggen met mijn ‘vrije’ familieleden. Dit betekent dat de Chinese overheid valse informatie heeft gegeven over mijn 14 familieleden. Ik vertrouw deze informatie van de Chinese overheid niet. Ik heb de Chinese regering gevraagd om op video vast te leggen dat deze 14 familieleden nog in leven zijn, maar de Chinese regering kon geen enkele familieleden op TV tot mij laten spreken. De Chinese regering heeft familieleden van Oeigoerse activisten in veel westerse landen gedwongen zich op de Chinese televisie uit te spreken tegen hun activiteiten. Maar waarom kunnen ze mijn familieleden niet op de TV laten zien? Dat betekent dat mijn familieleden waarschijnlijk zijn vermoord door de Chinese regering. Daarom kunnen ze er niet over praten op TV.

Momenteel hebben slechts zeven landen in de wereld de Oeigoerse genocide erkend. Dit is niet genoeg, meer landen moeten dit erkennen. Mijn verhaal is een voorbeeld van wat miljoenen Oeigoeren meemaken. Als een Oeigoer die 19 familieleden heeft die slachtoffer zijn geworden van de genocide van de Chinese regering, roep ik alle landen op om gezamenlijk op te treden tegen de Chinese regering en de genocide van de Chinese regering op de Oeigoeren te erkennen. Steun de Oeigoeren. Onderneem actie en stop de Oeigoerse genocide voordat het te laat is. Boycot Chinese producten, zij kunnen gemaakt zijn door de Oeigoerse dwangarbeiders.

Hartelijk bedankt voor het luisteren en voor jullie aandacht.

04 jul
0

5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقىنى ئەسلەش مۇناسىۋتى بىلەن ئامىستېردام دام مەيدانىدىكى نامايىشتىكى نۇتۇقۇم

5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقىنى ئەسلەش مۇناسىۋتى بىلەن ئامىستېردام دام مەيدانىدىكى نامايىشتىكى نۇتۇقۇم

ئابدۇرېھىم غېنى ئۇيغۇر

بۈگۈن بىز ئامىستېردام دام مەيدانىدا بۇنىڭدىن 12 يىل بۇرۇن يەنى 2009-يىلى 7-ئاينىڭ 5-كۈنى شەرقى تۈركىستاننىڭ ئۈرۈمچى شەھرىدە يۈز بەرگەن 7-ئاينىڭ 5-كۈندىكى ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقىنى ئەسلەپ نامايىش قىلىۋاتىمىز.

بىز ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقى ھەققىدە سۆزلەشتىن بۇرۇن بۇ قىرغىنچىلىقنىڭ كىلىپ چىقىشىغا سەۋەبچى بولغان شاۋگۇەن ۋەقەسى ھەققىدە ئازراق چۈشەنچە بىرشكە توغرا كىلىدۇ.

2009-يىلى 6-ئاينىڭ 26-كۈنى قەشقەر كوناشەھەر ناھىيسىدىن 5300 كىلومېتىر يىراقلىقتىكى گۇاڭدۇڭ ئۆلكىسنىڭ شاۋگۈەن يېزىسىدكى بىر ئۇيۇنچۇق زاۋۇتىدا مەجبۇرى ئىشلەمچىلككە سېلىنىۋاتقان ئۇيغۇرلار شۇنى كۈنى كېچىسى نەچچە يۈزلىگەن خىتاي ئىشچىسنىڭ« ئۇيغۇرلار خىتاي قىزلىرىغا باسقۇنچىلىق قىلدى» دىگە تۆھمەت بىلەن ئۇيغۇرلارنىڭ ياتقىغا باستۇرۇپ كىرىپ، ئوخلاۋاتقان كارىۋىتىدىن تارتىپ چۈشۈرۈپ تۈمۈر كالتەك ۋە توقماقلار بىلەن ئۇرۇپ بىر قانچە ئۇيغۇرنى ئۆلتۈرۈۋەتكەن. ۋەھشىيلەشكەن بۇ بىر توپ خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى قوغلاپ ئۇرۇۋاتقان ۋىدىيوسى شۇ ۋاقىتنىڭ ئۈزىدە تور دۇنياسىدا كەڭ تارقالغاندى. بۇ ۋەقە ھەققىدە خىتاي ھۈكۈمتى ھىچقانداق بىر ئىپادە بىلدۇرمىگەندىن كىيىن 2009-يىلى 5- ئىيۇل كۈنى ئۈرۈمچىدە  ئالىي مەكتەپنىڭ نەچچە مىڭلىغان ئوقۇغۇچىلىرى خىتاينىڭ بەش يۇلتۇزلۇق قىزىل بايرىقىنى كۈتۈرۈپ، ئاتالمىش ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايۇنلۇق ھۈكۈمەت بىناسى ئالدىدا  تىنچ شەكىللىك نامايىش قىلىپ،«شاۋگۈەن ۋەقەسى»نى ئادىل بىر تەرەپ قىلىشنى، ئۇيغۇر ياشلىرىنى ئەرزان ئەمگەك كۈچى سۈپتىدە خىتاي ئۆلكىلىرىگە يۆتكەشنى توختىتىشنى، ئۇيغۇرلارنىڭ ئىشسىزلىق مەسلىسنى ئۇيغۇر ئېلىنىڭ ئۈزىدە ھەل قىلشنى تەلەپ قىلدى. خىتاي ساقچى ۋە قۇراللىق قىسىمىلىرى تىنىچ شەكىللىك نامايىش قىلىۋاتقان ئوقۇغۇچىلارغا ئوق چىقىرىپ نۇرغۇن ئۇيغۇرلارنىڭ بىگۇناھ ئۈلشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. ھەتتا  پۇقراچە كىيىنگەن ساقچىلارنىڭ كالتەك-توقماق بىلەن ئالدىغا ئۇچرىغان ئۇيغۇرلارنى ۋەھشىلەرچە ئۇرۇپ ئ‍ۆلتۈرۈۋاتقان سۈرەت ۋە ۋېدىيولار تور دۇنياسىدا خېلى كەڭ تارقالدى. ھەتتا خىتاي ئەسكەرلىرى بۇ قېتىملىق قىرغىنچىلىقتا يېڭى تىپتىكى فوسفۇرلۇق قورالنى سىناق قىلىپ ئىشلەتكەن بولۇپ،  بۇ قورالدىن چاچراپ چىققان فوسفورلۇق تۆمۈر سويۇقلۇقى بەدەن ۋە كىيىمگە چاچىراپ كەتسە ھارقانچە يۇيۇپمۇ چىقارغىلى بولمىغاچقا، خىتاي ساقچىلىرى فوسفۇرنىڭ كېچىسى پارقىرايدىغان خۇسسۇسىيتىدىن پايدىلنىپ ئۈرۈمچىدىكى ئۇيغۇرلار توپلىشىپ ئولتۇراقلاشقان رايۇنلاردىكى توكنى ئۈزۋېتىپ، ئۆي- ئۆيلەرگە كىرىپ ئۇيغۇرلارنى خالىغانچە تۇتقۇن قىلغان ۋە ئۆلتۈرگەن.

ھەريىلى ئۈرۈمچى قىرغىنچىلقىنى  ئەسلىگىنىمىزدە قانچىلىغان ئۇيغۇرنىڭ ئۆلگەنلىكىلا ئەمەس، بەلكى قانداق ۋەھشىيلەرچە ئۆلتۈرۈلگەنلىكى ئېسىمىزگە كېلىدۇ ۋە خىتايغا بولغان نەپرىتىمىز ھەسسىلەپ كۈچىيىدۇ.

21-ئەسىرنىڭ بۈگۈنكى كۈنگە كەلگەندە << مەڭگۇ قايتىلانمايدۇ >> دىگەن تارىخ خىتاي ھۈكۈمىتى تەرپىدىن قايتىلنىپ شەرقى تۈركىستاندا جازا لاگىرىنى قۇرۇپ  ئۇيغۇر ۋە باشقا تۈركى مىللەتلەرگە قارىتا ئىرقى قىرغىنچىلىق ئېلىپ بېرىۋاتىدۇ. بۇ مىنىڭ 19 ئائىلە ئەزالىرىمنىڭ رەسىملىرى، بۇلار بىلەن بولغان ئالاقەم ئۈزۈلگىلى 4 يىلدىن ئاشتى. ئۈچ يىلدەك بولدى ھەر ھەپتە ئاخىرى ئامىستېردام دام مەيدانىدا، گوللاندىيە پارلامىتنىڭ ئالدىدا ۋە ختاي كونسۇلىنىڭ ئالدىدا تىنىچ شەكىللىك نامايىش قىلىش ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئىزدېرىكى قىلدىم. ھەتتا گوللاندىيە پادىشاسى، باش مىنىستېر، تاشقى ئىشلار مىنىسترلكىگە قايتا-قايتا خەت يېزىپ دىپلۇماتىك يوللار ئارقىلىق 19 ئائىلە ئەزالىرىمنىڭ ئىزدېرىكىنى قىلىپ بىرشنى تەلەپ قىلدىم. 2020-يىلى 9-ئايدا ختاي ھۈكۈمىتى گوللاندىيە تاشقى ئىشلار مىنىسترلىكگە 19 ئائىلە ئەزالىرىمدىن 5 نەپەرنىڭ 3 يىلدىن 16.5 يىلغىچە كىسىلىپ تۈرمىگە سۇلانغانلىقى، قالغان 14 ئائىلە ئەزالىرىمنىڭ نورمال ياشاۋاتقانلىقى ھەققىدە جاۋاب بەردى.ئەمما ھازىرغىچە بۇ 14 ئائىلە ئەزالىرىم بىلەن تېلفۇندىمۇ كۈرشەلمەيۋاتىمەن. دىمەككى خىتاي ھۈكۈمىتى 19 ئائىلە ئەزالىرىم ھەققىدە يالغان ئۇچۇر بەردى. خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ بۇ ئۇچۇرلىرىغا ئىشەنمەيمەن.  خىتاي ھۈكۈمىتىدىن ئەگەر بۇ 14 ئائىلە ئەزالىرىم ھايات بولسا مىنىڭ قىلىۋاتقان پائالىيەتلىرىمگە قارشى ۋېدىيولۇق سۆزلىتىشنى تەلەپ قىلدىم. ئەمما خىتاي ھۈكۈمىتى ئۇلاردىن بىرەرسىنىمۇ ماڭا قارشى سۆزلىتەلمىدى. خىتاي ھۈكۈمىتى نۇرغۇنلىغان غەرپ دۆلەتلىرىدە پائالىيەت قىلۋاتقان ئۇيغۇر پائالىيەتچىللىرىنىڭ ئورۇق-تۇققانلىرىنى ئۇلارنىڭ پائالىيەتلىرىگە قارشى خىتاي تېلۋوزىرلىدا مەجبۇرى سۆزلەتتى. ئەمما  نىمە ئۈچۈن مىنىڭ تۇققانلىرىمنى سۆزلىتەلمەيدۇ؟ دىمەك مىنىڭ ئۇرۇق-تۇققانلىرىم خىتاي ھۈكۈمىتنىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بارغان قىرغىنچىلقىنىڭ قۇربانىغا ئايلىنىپ كەتكەن. شۇڭا ئۇلارنى سۆزلىتەلمەيدۇ. ھازىر دۇنيادا پەقەت 7 دۆلەتلا ئۇيغۇر قىرغىنچىلقىنى ئېتىراپ قىلدى. بۇ يىتەرلىك ئەمەس. مەن 19 ئائىلە ئەزاسى خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ ئىرقى قىرغىنچىلقىغا ئۇچۇرغان بىر ئۇيغۇر بۇلۇش سۈپتىم بىلەن پۈتۈن تېىخىمۇ كۆپ دۆلەتلەرنىڭ خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇرلارغا قارىتا ئېلىپ بېرىۋاتقان قىرغىنچىلقىنى ئېتىراپ قىلىپ خىتاي ھۈكۈمىتگە قارشى بىرلىكتە ئەملىي ھەركەت ئېلىپ بېرىشقا چاقىرىمەن.

رەھمەت ئاڭلغىنىڭلارغا.

 

01 jul
0

شياۋگۈەن ۋەقەسى 5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقىنىڭ ئوت پىلتىسى

شياۋگۈەن ۋەقەسى 5-ئىيۇل ئۈرۈمچى قىرغىنچىلىقىنىڭ ئوت پىلتىسى

ئابدۇرېھىم غېنى ئۇيغۇر

ھەرقېتىم 6-ئاينىڭ 26-كۈنى «شياگۈەن ۋەقەسى»نى ئەسلىگىنىمىزدە قانچىلىغان ئۇيغۇرنىڭ ئۆلگەنلىكىلا ئەمەس، بەلكى قانداق ۋەھشىيلەرچە ئۆلتۈرۈلگەنلىكى ئېسىمىزگە كېلىدۇ ۋە خىتايغا بولغان نەپرىتىمىز ھەسسىلەپ كۈچىيىدۇ. 2009-يىلى 6-ئاينىڭ 26-كۈنى قەشقەر كوناشەھەر ناھىيسىدىن 5300 كىلومېتىر يىراقلىقتىكى گۇاڭدۇڭ ئۆلكىسنىڭ شاۋگۈەن يېزىسىدكى بىر ئۇيۇنچۇق زاۋۇتىدا مەجبۇرى ئىشلەمچىلككە سېلىنىۋاتقان ئون نەچچە ئۇيغۇر ئىنسان قېلىپىدىن چىققان خىتايلارنىڭ قولىدا جان بېرىشىنى ئويلاپمۇ باقمىغانىدى.  شۇنى كۈنى كېچىسى نەچچە يۈزلىگەن خىتاي ئىشچىسى« ئۇيغۇرلار خىتاي قىزلىرىغا باسقۇنچىلىق قىلدى» دىگەن  تۆھمەت بىلەن ئۇيغۇرلارنىڭ ياتقىغا باستۇرۇپ كىرىپ، ئوخلاۋاتقان كارىۋىتىدىن تارتىپ چۈشۈرۈپ تۈمۈر كالتەك ۋە توقماقلار بىلەن ئۇرۇپ بىر قانچە ئۇيغۇرنى ئۆلتۈرۈۋەتكەن. ۋەھشىيلەشكەن بۇ بىر توپ خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى قوغلاپ ئۇرۇۋاتقان ۋىدىيوسى تورلاردا كەڭ تارقالغانىدى.  بۇ ۋاقىتتا مەن گوللاندىيە ياشاۋاتقان بولساممۇ، ۋەتەندىكى ئۇيغۇرلارغا ئائىت خەۋەرلەرگە دىققەت قىلىپ  كېلۋاتقانىدىم. ۋىدىيودىكى كۆرۈنۈشلەر ئىنتايىن ئېچىنىشلىق بۇلۇپ، ۋەتەن ئىچىدىكى توربەتلەردە بۇ ۋەقە ھەققىدە كەسكىن مۇنازىرىلەرمۇ بولغان ئىدى. مەلۇماتلارغا قارىغاندا، شۇ كېچىسى ئۆلتۈرۈلگەن قىز-ئوغۇل 17 نەپەرگە يەتكەن.

           

«شاۋگۈەن ۋەقەسى»گە كۈچلۈك ئىنكاس قايتۇرۇش ئۈچۈن  2009-يىلى 5- ئىيۇل كۈنى شىنجاڭ ئونۋېرسىتىنىڭ نەچچە مىڭلىغان ئوقۇغۇچىلىرى خىتاينىڭ بەش يۇلتۇزلۇق قىزىل بايرىقىنى كۈتۈرۈپ، ئاتالمىش ئۇيغۇر ئاپتۇنۇم رايۇنلۇق ھۈكۈمەت بىناسى ئالدىدا  تىنچ شەكىللىك نامايىش قىلىپ،«شاۋگۈەن ۋەقەسى»نى ئادىل بىر تەرەپ قىلىشنى، ئۇيغۇر ياشلىرىنى ئەرزان ئەمگەك كۈچى سۈپتىدە خىتاي ئۆلكىلىرىگە يۆتكەشنى توختىتىشنى، ئۇيغۇرلارنىڭ ئىشسىزلىق مەسلىسنى ئۇيغۇر ئېلىنىڭ ئۈزىدە ھەل قىلشنى تەلەپ قىلدى. خىتاي ساقچى ۋە قۇراللىق قىسىمىلىرى تىنىچ شەكىللىك نامايىش قىلىۋاتقان ئوقۇغۇچىلارغا بىروۋنىك بىلەن ئوق چىقىرىپ نۇرغۇن ئادەمنىڭ ئۆلۈشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. شۇ چاغدا ساقچىلار نامايشچىلارغا قارتىپ ئوق چىقارغان، پۇقراچە كىيىنگەن ساقچىلارنىڭ كالتەك-توقماق بىلەن ئالدىغا ئۇچرىغان ئۇيغۇرلارنى ئۇرۇپ ئ‍ۆلتۈرۈۋاتقان سۈرەت ۋە ۋېدىيولار تور دۇنياسىدا خېلى كەڭ تارقالغان.

An AFP TV grab shows a mob of Han Chinese attacking a lone Muslim Uighur man along a street in Urumqi, China’s farwest Xinjiang region on July 8, 2009. Han Chinese mobs attacked two Muslim Uighurs in separate incidents in China’s flashpoint Urumqi city on July 8, according to AFP reporters, who witnessed the events. AFP PHOTO/AFPTV/SAM BEATTIE (Photo credit should read sam beattie/AFP/Getty Images)

شۇ قېتىملىق قىرغىنچىلىقتا خىتاي ئەسكەرلىرى يېڭى تىپتىكى فوسفۇرلۇق قورالنى سىناق قىلىپ ئىشلەتكەن بولۇپ،  بۇ قورالدىن چاچراپ چىققان فوسفورلۇق تۆمۈر سويۇقلۇقى بەدەن ۋە كىيىمگە چاچىراپ كەتسە ھارقانچە يۇيۇپمۇ چىقارغىلى بولمىغاچقا، خىتاي ساقچىلىرى فوسفۇرنىڭ كېچىسى پارقىرايدىغان خۇسسۇسىيتىدىن پايدىلنىپ نامايىشچىلارنى كېچىسى تۇتقان، ئۈرۈمچىدىكى ئۇيغۇرلار توپلىشىپ ئولتۇراقلاشقان رايۇنلاردىكى توكنى ئۈزۋېتىپ، ئۆي- ئۆيلەرگە كىرىپ ئۇيغۇرلارنى خالىغانچە تۇتقۇن قىلغان ۋە ئۆلتۈرگەن.

شۇ ۋاقىتنى ئەسلەيدىغان بولساق، شياۋگۇەن ۋەقەسىدە بىر توپ خىتاي تەرىپىدىن ئېچىنىشلىق ھالدا ئۇرۇپ ئۆلتۈرۈلگەن ئۇيغۇرلارنىڭ ۋىدىيولۇق كۆرۈنۈشىگە تاقەت قىلغىلى بولمايتتى. بۇ ۋىدىيو خىتاي تور بەتلىرىدە ھەپتىلەپ تارقىلىپ يۈردى ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ غەزەپ-نەپرىتىنى چېكىگە يەتكۈزدى. خىتاي بۇ ۋىدىيولارنىڭ تارقىلىشىنى چەكلىمىدى، نامايىشنىڭ ھامان پارتىلاپ چىقىدىغانلىق شەپىلىرىنىمۇ خىتاي ئاخبارات ئىدارىلىرى بىلمەي قالمايتتى.  نۇرغۇن گۇمانلىق نۇقتىلاردىن خىتاي دائىرىلىرىنىڭ بۇ نامايىشقا تولۇق شەرت ھازىرلىغانلىقى ۋە قاباھەتلىك بىر سۈيقەست پىلانلىغانلىقىنى پەرەز قىلغىلى بولىدۇ.  نامايىش كۈنى «شىنجاڭ ۋاڭى» ۋاڭ لېچۈەننىڭ نەنسەندە ئويناپ يۈرگەنلىكى، نامايىشچىلارنى باستۇرۇشقا قاتناشقان خىتاي ساقچىلىرىنىڭ فوسفورلۇق تۆمۈر سويۇقلۇقى چېچىپ، كېيىن بىر-بىرلەپ تۇتۇپ ئۆلتۈرۈلىدىغان نامايىشچىلارغا بەلگە سالغانلىقى، 5-ئىيۇل كېچىسى ئۇيغۇرلار توپلىشىپ ياشايدىغان دۆڭكۆۋرۈك، ئات بەيگىسى، داۋان رايونلىرىنىڭ قاراڭغۇلۇققا چۆمۈپ، ئون مىڭلىغان ئۇيغۇر ياشلىرىنىڭ قىرغىن قىلىنىپ، جەسەتلىرىنىڭ ئالاھىدە يۈك ماشىنىلىرىغا بېسىلىپ سىرتقا توشۇلغانلىقى، تازىلىق ئىدارىسىنىڭ كېچىچە ئىشلەپ يولدىكى قانلارنى تازىلىغانلىقى… دېگەندەك دەھشەتلىك خەۋەرلەر شۇ ۋەقەگە شاھىت بولغان ۋە ھايات قالغانلارنىڭ ئاغزىدىن تارقالدى.

ئۇنىڭدىن كېيىن،  ۋاڭ لېچۈەن ئۈرۈمچىدىكى ھەربىي-ساقچى ۋە بىڭتۇەن ئەسكەرلىرىنى پۇقراچە ياساندۇرۇپ، بىر مەيدان ئۇرۇش قوزغىدى  ۋە بۇنى «ئەسەبىيلەرگە زەربە بېرىش ئوتى ھەر تەرەپكە تۇتاشتى»دەپ تېلىۋىزورلاردا ئاشكارە سۆزلەپ يۈردى. ۋاڭ لېچۈەننىڭ سۆزىدىن ئىلھاملىنىپ، ئادەم ئۆلتۈرۈش خۇمارى ۋە ھاياجىنى يۈكسەك پەللىگە يەتكەن خىتايلار كالتەك-توقماق بىلەن ئۈرۈمچىدىكى ئۇيغۇر ئاھالىلىرى جايلاشقان مەھەللىلەرگە بېرىپ، ئالدىغا ئۇچرىغان ئۇيغۇرلارنى ئۇرۇپ ئۆلتۈردى ياكى يارىلاندۇردى. كۆرگەنلەرنىڭ ئېيتىشىچە، پۇقراچە كىيىنگەن يىگىرمە-ئوتتۇز خىتاي ساقچىلىرى ئەڭ باشتا ئۇيغۇرلار كۆپ ئولتۇراقلاشقان بىنا-مەھەللىلەرگە تۇيۇقسىز ھۇجۇم قىلىپ، ئۇ يەردە ئويناۋاتقان بالىلار ۋە ئاپتاپسىنىپ ئولتۇرغان قېرىلارنى ئۆلتۈرۈشكە باشلىغاندا، بۇنىڭغا چىداپ تۇرالمىغان ئۇيغۇرلار ئۆيلىرىدىن چىقىپ ئۇلار بىلەن قانلىق ئېلىشقان. شۇنىڭدىن كېيىن، ھەر ئائىلىدىن بىر ئەر چىقىپ، قولغا نېمە چىقسا شۇنى ئېلىپ، ئۆز مەھەللىلىرىنى بىرلىكتە قوغدايدىغان ھالەت شەكىللەنگەن.

« 5-ئىيۇل قىرغىنچلىقى»يۈز بەرگەندە ئىتالىيەدە دۆلەت زىيارىتىنى ئاياغلاشتۇرۇپ،  G8باشلىقلار يىغىنىغا قاتنىشۋاتقان خىتاي دۆلەت رەئىسى خۇ جىنتاۋ دەرھال بېيجىڭغا قايتقان ۋە بۇ ۋەقەنى دەرھال باستۇرۇش توغرۇلۇق يوليورۇق بەرگەن. بۇ خەلقئاراغا ئاشكارىلىنىپ كەتكەن ئېغىر قىرغىنچلىق ۋەقەسى بولۇپ، كوممۇنىست خىتاي ھۆكۈمىتى ئۆزى باش بولۇپ مىللىي قىرغىنچىلىقنى باشلاپ بەرگەن، ئۇيغۇرلار بىلەن خىتايلارنى بىر-بىرىگە قارشى ئۇرۇشقا سالغان، ئاندىن يەنە جىنايەتنىڭ ھەممىسىنى ئۇيغۇرلارغا ئارتىپ ئۇلارنى تۈركۈملەپ قىرغىن قىلغان.

خىتاي مەركىزى رادىيو ئىستانسىنىڭ مۇخبىرى مەمەتجان ئابدۇللا «شياۋگۇەن ۋەقەسى»ن ھەققىدە دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ئۆز توربېتىدە دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىردىكى ئۇيغۇرلارنى بۇ قىرغىنچىلىققا نارازىلىق بىلدۈرۈپ نامايىش قىلىشقا چاقىرىق قىلغان باياناتىنى خىتايچىدىن ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىپ سەلكىن تورىدا ئېلان قىلغانلىقى ئۈچۈن قولغا ئېلىنىپ 2010-يىلى 4-ئايدا <<مىللىي زوراۋانلىققا قۇتىرتىش>> دىگەن تۆھمەت بىلەن مۇددەتسىز قاماق جازاسىغا ھۈكۈم قىلىنغان.

ئۈرۈمچى تەڭرىتاغ رايونىدىكى بىرئاھاللىلەر كومتىتىنىڭ مۇدىرى، «سەلكىن تورى» نىڭ باشقۇرغۇچىسى گۈلمىرە ئىمىن 2009-يىلى 5-ئىيۇل ئۆتكۈزۈلىدىغان ئادالەت تەلەپ قىلىش نامايىشىغا ئالاقىدار ئۇچۇرلارنى ئۆزى باشقۇرۋاتقان تور بېتىگە چىقارغانلىقى ئۈچۈن  2010-يىل ئاپرىلدا ئۆمۈرلۈك قاماق جازاسىغا ھۈكۈم قىلىنغان.

ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ سابىق رەئىسى نۇر بەكرىنىڭ ساۋاقدىشى،  شىنجاڭ ئىقتىساد گېزىتىنىڭ مۇخبىرى،  كومپارتىيگە سادىق غەيرەت نىياز ھۈكۈمەت بىلەن خەلىق ئارسىدىكى مۇناسىۋەتنى ھەل قىلىش ئۈچۈن ھۈكۈمەت دائىرلىرىگە تەكلىپ سۇنغانلىقى ۋە چەت ئەل مۇخبىرلىرىنىڭ زىيارىتىنى قۇبۇل قىلغانلىقى ئۈچۈن 15 يىللىق قاماق جازاسىغا ھۈكۈم قىلىنغان.

خىتاي مەركىزى مىللەتلەر ئونۋېرسىتىنىڭ دوتسىنتى، «ئۇيغۇر بىز» تورىنىڭ قۇرغۇچىسى، ئۇيغۇر ھەقلىرىنى تەلەپ قىلىش بىلەن خەلىقئاراغا تۇنۇلغان تەتقىقاتچى  ئىلھام توختى «5-ئىيۇل قىرغىنچىلىقى» ھەققىدە توختىلىپ، «بۇ تاسادىپى يۈزبەرگەن ۋەقە بولماستىن، بەلكى خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ يىللاردىن بىرى ئۇيغۇرلارغا يۈرگۈزگەن قاتتىق قول سىياسەتلىرىنىڭ نەتىجىسى» دەپ خىتاي ھۆكۈمىتنى تەنقىد قىلغانلىقى ئ‍ۈچۈن، 2014-يىلى 23-سىنتەبىر «بۆلگۈنچىلىك ۋە قۇتراتقۇلۇق جىنايىتى» بىلەن  ئۆمۈرلۈك قاماق جازاسىغا ھۈكۈم قىلىنغان.

خەلقئارا كۈزتىش تەشكىلاتىنىڭ خىتاي بۈلۈمىنىڭ رەئىسى سوفى رىچاتسۇن «5-ئىيۇل قىرغىنچىلقى» دىن كىيىن خىتاي ھۈكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر رايۇننى ھەربىيلەشتۈرۈش قەدىمىنى تىزلەتكەنلىكىنى تەكىتلىگەن ھەمدە ئۇيغۇرلارنىڭ نۆۋەتتىكى قەيسەرلىكى ۋە زۇلۇمغا قارشى تۇرۇشتىكى جاسارىتىگە قايىل ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەن.

 

خىتاي ھۈكۈمىتى تارىختىن بۇيان ئۇيغۇرلارنى ھەرخىل باھانە- سەۋەبلەر بىلەن رەھىمسىزلەرچە باستۇرۇپ، نوپۇسىنى ئازلىتىپ، مىللىي  تەرەققىياتىنى چەكلەپ، ئاسسىمىلاتسىيە سىياسىتىنى داۋاملىق كۈچەيتىپ  كەلدى. «5-ئىيۇل قىرغىنچىلىقى»نى خىتاي مەيلى سەۋەنلىك بىلەن ياكى قەستەن پەيدا قىلغان بولسۇن، مەقسىتى يەنىلا ئۇيغۇرلارنى قىرغىن قىلىش، ئۇيغۇرلارنىڭ ئازغىنە پۇرسەتتە ھەر ئون-يىگىرمە يىلدا بىر گۈللىنىشى ۋە جانلىنىشىنى تامامەن ۋەيران قىلىشتۇر.

دۇنيا خەلقى شۇنى بىلىشى كېرەككى، ھاكىمىيەت بېشىدىكى خىتاي كومپارتىيەسى ئەسلىدىنلا دۇنيا بويىچە ئەڭ چوڭ تېررورلۇق گۇرۇھى بولۇپ، «5-ئىيۇل قىرغىنچىلقى»دا ھەققانىيەت ئۈچۈن كۈرەشكەن ئۇيغۇرلارنى «تېررورچى»دېيىشكە ئەسلا سالاھىيىتى توشمايدۇ، ئەمما رەزىللىكتە ئۇچىغا چىققان بۇ خىتاي ھۈكۈمىتى ئۇيغۇرلارنى مۇستەملىكە قىلغاندىن بۇيان ھەرخىل باھانىلەر بىلەن ئۇيغۇرلارنى يۇقتىشقا ئۇرۇنسا، 20 يىلدىن بۇيان  تېررورلۇق باھانىسى بىلەن يوقىتىشقا ئۇرۇنۇپ كەلدى. بۈيۈك ئېھتىمالدا، ئەنە شۇ باھانە ئۈچۈن پىلانلانغان «5-ئىيۇل قىرغىنچىلىقى» خىتاي ئۈچۈن تېپىلغۇسىز باھانە بولۇپ بەردى. خىتاي ھۆكۈمىتى «ئەمدى قايتىلانمايدۇ» دېيىلگەن ئىرقىي قىرغىنچىلقنى 5 يىلدىن بېرى سىستېمىلىق داۋام قىلىۋاتىدۇ. « 5-ئىيۇل قىرغىنچىلىقى»نى خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارنى يوقىتىش ئۈچۈن پىلانلىغان ۋە مۇۋەپپىيەت قازانغان ئەڭ چوڭ قىرغىنچىلىقى دەپ چۈشەنگىنىمىزدە، خىتاينىڭ يىللاردىن بېرى كەڭ-كۆلەملىك ئېلىپ بېرىۋاتقان فاشىستىك قىرغىنچىلىقىنى ۋە بۇ جىنايەتنىڭ نېمىشقا توختىماي داۋاملىشىۋاتقانلىقىنى چۈشىنەلەيمىز.

 

2021-يىلى 7-ئاينىڭ 1-كۈنى

 

23 mei
0

Babamın son sözleri

Babamın son sözleri

Abduréhim Gheni Uyghur

Garibin derdini gurbette olana sor,
Visal özlemini aşkına kavuşamayana sor,
Vatansız hayatın ne anlamı var, ne de tadı,
Bunu da vatanından cüda olana sor.

“Garip ruh” romanından

Bugün 23 Mayıs, hiç unutamayacağım bir gün. Bugün benim için en bu dünyadaki değerli insan olan babamın sesini en son duyduğum ve babam başta olmak üzere 19 akrabamdan ayrı düştüğüm gün. 4 sene önceki bu günde, yani 23 Mayıs 2017 günü babamla telefonda son kez konuştum. O gün babamın söylediği her kelime daha dünkü gibi aklımda.

Nasılsın baba? İyi misin? Annem rahmetli olduğundan beri yüzün hiç gülmedi, üvey annem sana iyi bakıyor mu? Senin çok sevdiğin ve gurur duyduğun oğlun, bu zorlu günlerinden yanında olamadı, seni teselli edemedi. Sen hastalandığında ziyaretine gelemedi, sana bakamadı. Evlatlık görevimi yerine getiremedim. Bunları düşündükçe kendimi suçlu hissediyorum. Telefonda konuşurken “Bu vefasız oğlunu affet baba!” diye ağladığımı hiç unutmam. Babam “- Oğlum, üzülme. Senin böyle yurt dışında gurbetçi olacağını kimse düşünmezdi. Olsun, her şeyde bir hayır vardır. “Vatanın sağ olursa, yüzün hiç solmaz” demiş atalarımız. Gurbette her şeyin tam olsa da, hep bir yanın eksik hissedersin, hiçbir zaman tam anlamıyla mutlu olamazsın. Gariplik seni türlü zorlukların üstesinden gelerek cesurca yaşamaya mecbur edecektir. Şimdiye kadar bizim bile görmediğimiz nice zorluklarla karşılaştın, dünyayı ve kendini daha iyi tanıma fırsatı buldun. Umarım neden anne babanı, akrabalarını, çocukluk arkadaşlarını ve buradaki işini bırakıp yaban ellerde elgin olmayı seçtiğinin cevabını bulmuşsundur. Nerede yaşarsan yaşa, doğup büyüdüğün ana vatanını hiçbir zaman unutma. Ailene iyi bak, çocuklarını güzelce eğit. Gurbette seni avutacak ve mutlu edecek olan eşin ve çocuklarındır. Onları mutlu edersen beni mutlu etmiş olursun.” diye bana öğütlerde bulunmuştu.

Ben kendimi bildim bileli babam rahmetli dedemin sözünü hep dinlerdi, bir dediğini iki etmezdi. Biz Uygurların “Atası razı olandan Allah da razı olur” diye bir atasözü vardır. Herkes bunu bilir ve ona uyardı. Elbette ben de bundan müstesna değildim. Babamın öğütlerine hep kulak verir, onu sever sayar, saygıda kusur etmezdim. Bu son konuşmamız sırasında babam bana “Oğlum, sen şimdi dini inancı, örfü ve adedi bizimle tamamen farklı olan bir ülkede yaşıyorsun. O ülkenin kanunlarına uyan iyi bir vatandaş olarak yaşayasın. Alın terinle ve helal kazançla yaşamını idame ettiresin. İşte o zaman her yerde değerin olur. Hollanda senin ikinci ana vatanın, çocuklarının ise artık doğup büyüdüğü ana vatanı oldu. Sen nasıl yaşarsan evlatların da senden onu öğrenecektir. Onlar için çok çalışarak iyi bir örnek ol, onları çok iyi eğit.” demişti.
O konuşmamızda babam sanki içine doğmuş gibi bana çok güzel öğütlerde bulunmuştu, ancak ben ise bunun son konuşmamız olacağını aklımın ucundan bile geçirmemişim. Göz açıp kapayıncaya kadar aradan 4 sene geçmiş. Şu sevecen, çalışkan, samimi ve sevgili babacığımın sesini çok özledim. Onun siması gözümün önünden hiç gitmiyor. Bazen rüyamda babamla çok güzel muhabbet ettiğimizi görüyorum. Bazen gördüğüm rüyamdan korkular içerisinde uyanıyorum. Babacığım, seni çok özlüyorum. Senin değerini gün geçtikçe daha iyi anlıyorum. Zira ben de baba oldum ve çocuklarımı iyi eğiterek onları sağlık bir şekilde büyütmenin ne kadar zor olduğunun farkına vardım. Babacığım, sen sık sık “Ben çalışırım yavrum için, yavrum çalışır yavrusu için” derdin. Yavrularımı her omzuma aldığımda bu sözlerin aklıma, siman ise gözümün önüne gelir. Sen babalık görevini yerine getirdin, benim ise daha yeni başlıyor.
“Oğul babanın sırrıdır” derler. Kendimin olumlu yanını fark edince bunun senden bana kalan genetik bir miras olduğunu düşünerek cenabı Hakk’a şükrediyorum ve bunu çocuklarıma aktarmaya çalışıyorum. Senin şu tebessüm eksilmeyen yüzün bana her zaman güç veriyor. Senin şu ağır başlı duruşun bana sabırlı olmayı öğütler her zaman. Senin sevgi ve nefretin bana hak ve batılı, dost ve düşmanı ayrıt etmeyi öğretir. Sen benim şanlı ecdadım ve yol göstericimsin. Sen sevgimin kaynağısın babacığım. Eğer hayattaysan esen kal baba! Hakkın rahmetine kavuştuysan eğer, mekanın cennet olsun canım babacığım!

21 Mayıs 2021 gece yarısı saat 02:20

Türkiye Türkçesine aktaran: Erkin Köktuğ

1236